اسهال
1404.12.06 | پرستاری
اسهال چیست؟ علائم، علتها و بهترین روشهای درمان اسهال
اسهال به حالتی گفته میشود که دفعات دفع مدفوع بیشتر از حالت طبیعی شده و مدفوع شل، نرم یا کاملاً آبکی باشد.
به طور معمول اگر فرد بیش از ۳ بار در روز مدفوع شل یا آبکی داشته باشد، دچار اسهال محسوب میشود.
اسهال یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است و تقریباً هر فردی چندین بار در طول زندگی آن را تجربه میکند. در بیشتر موارد خطرناک نیست، اما در برخی شرایط میتواند باعث کمآبی بدن (دهیدراتاسیون) و حتی بستری شدن شود.
علائم اسهال چیست؟
علائم اسهال بسته به علت آن متفاوت است، اما معمولاً شامل موارد زیر میباشد:
- دفع مکرر مدفوع شل یا آبکی
- دلپیچه و درد شکم
- صدا دادن شکم (قلقل شکم)
- نفخ
- حالت تهوع
- استفراغ
- ضعف و بیحالی
- تب خفیف
- احساس فوریت برای رفتن به دستشویی
علائم خطرناک اسهال
در صورت مشاهده این علائم باید سریع به پزشک مراجعه شود:
- وجود خون در مدفوع
- تب بالای ۳۸.۵ درجه
- تشنگی شدید و خشکی دهان
- سرگیجه یا بیحالی شدید
- کاهش حجم ادرار
- ادامه اسهال بیش از ۳ روز در بزرگسالان
- ادامه اسهال بیش از ۲۴ ساعت در کودکان
چرا دچار اسهال میشویم؟ (علت اسهال)
علتهای اسهال چیست - شایع ترین علائم اسهال
1. عفونتهای ویروسی
مهمترین علت اسهال، ویروسها هستند.
ویروسهایی مثل روتاویروس و نوروویروس از طریق آب و غذای آلوده یا تماس دست منتقل میشوند.
2. عفونت باکتریایی
مصرف غذاهای آلوده یا بیرونبر میتواند باعث اسهال شود.
باکتریهای شایع:
- سالمونلا
- شیگلا
- اشرشیاکلی (E.coli)
3. مسمومیت غذایی
غذای مانده، فاسد یا نگهداری شده در دمای نامناسب یکی از مهمترین علل اسهال ناگهانی است.
4. داروها
برخی داروها باعث اسهال میشوند:
- آنتیبیوتیکها
- منیزیم
- داروهای دیابت (مثل متفورمین)
5. عدم تحمل غذایی
- عدم تحمل لاکتوز (لبنیات)
- حساسیت به گلوتن
- غذاهای خیلی چرب یا ادویهدار
6. استرس و اضطراب
بسیاری از افراد در زمان امتحان، سفر یا نگرانی شدید دچار اسهال عصبی میشوند.
درمان اسهال درمنزل
1. مهمترین درمان: جبران آب بدن(دهیدراتاسیون)
اصلیترین خطر اسهال، از دست رفتن آب و املاح بدن است.
بهترین مایعات:
- محلول ORS (بهترین انتخاب)
- سوپ رقیق
- دوغ کمنمک
- آب برنج
❌ نوشابه، قهوه و آبمیوه صنعتی مصرف نشود (اسهال را بدتر میکند).
2. رژیم غذایی مناسب اسهال
غذاهای مفید:
- برنج کته
- سیبزمینی آبپز
- موز
- نان تست
- هویج پخته
غذاهای ممنوع:
- غذای چرب
- فستفود
- لبنیات پرچرب
- شیر
- سبزی خام
3. داروهای اسهال
(فقط با نظر پزشک)
- لوپرامید
- بیسموت (بیسموت سابسالیسیلات)
- پروبیوتیکها
- در برخی موارد آنتیبیوتیک
⚠️ نکته مهم: در اسهال عفونی شدید، مصرف خودسرانه داروی ضداسهال میتواند بیماری را طولانیتر کند.
درمان خانگی اسهال وروشهای کمکی
- مصرف موز (حاوی پتاسیم)
- ماست پروبیوتیک
- چای کمرنگ
- آب برنج
- استراحت کافی
چه زمانی اسهال خطرناک است
- اسهال در سالمندان
- اسهال در کودکان زیر ۵ سال
- اسهال همراه تب بالا
- اسهال همراه خون
- اسهال بیش از ۳ روز
- بیماری زمینهای (قلبی، دیابت، کلیوی)
پیشگیری از اسهال
- شستن دستها قبل غذا
- مصرف آب آشامیدنی سالم
- پرهیز از غذای خیابانی مشکوک
- نگهداری صحیح غذا در یخچال
- شستن میوه و سبزیجات
جمعبندی
اسهال یکی از شایعترین بیماریهای گوارشی است که معمولاً خطرناک نیست اما بیتوجهی به آن میتواند باعث کمآبی شدید بدن شود.
مهمترین اقدام درمانی، جبران مایعات از دست رفته و رعایت رژیم غذایی مناسب است. در صورت وجود علائم هشداردهنده باید حتماً توسط پزشک یا تیم پرستاری بررسی شود.
مرکز خدمات درمانی دهقان درمان پیشرو
سوالات متداول
