تزریق وریدی

تزریق وریدی یا اینتراوِنوس (Intravenous) به روشی از تجویز دارو یا مایعات گفته می‌شود که در آن دارو یا مایع مستقیماً از طریق یک سوزن یا کاتتر به داخل سیاهرگ وارد می‌شود. این روش به دلیل سرعت جذب بالای دارو در جریان خون، برای مواردی که نیاز به اثر فوری دارو یا عدم امکان تجویز خوراکی دارو وجود دارد، استفاده می‌شود. 

انواع روش های تزریق وریدی 

 تزریق بولوس (Bolus): 

تزریق مقدار مشخصی از دارو به صورت یکباره و سریع. 

تزریق قطره‌ای (Infusion): 

تزریق دارو یا مایع به صورت قطره قطره و در طول یک دوره زمانی مشخص. 

کاربردهای تزریق وریدی: 

تزریق دارو: 

زمانی که نیاز به جذب سریع دارو در بدن وجود دارد، مانند مواقع مراقبت های  اورژانسی یا برای بیمارانی که نمی‌توانند دارو را به صورت خوراکی مصرف کنند شیمی درمانی،بیهوشی و.. 

تزریق مایعات: 

برای جایگزینی مایعات از دست رفته بدن به دلیل اسهال، استفراغ، خونریزی، سوختگی و یا برای بیمارانی که به دلیل شرایط خاص قادر به مصرف خوراکی مایعات نیستند. 

تغذیه وریدی: 

در مواردی که بیمار به دلایل مختلف قادر به تغذیه از راه دهان نیست، مواد مغذی از طریق تزریق وریدی به بدن او وارد می‌شود. 

رادیولوژی تشخیصی: 

در برخی از روش‌های تصویربرداری پزشکی مانند پیلوگرافی داخل وریدی (IVP)، از تزریق وریدی ماده حاجب برای بررسی سیستم ادراری استفاده می‌شود. 

مراحل انجام تزریق وریدی

آماده سازی تجهیزات و محیط استریل

انتخاب ورید مناسب(دست بازو،مچ)

ضدعفونی محل تزریق

وارد کردن سوزن با زاویه مناسب و مشاهده بازگشت خون

تزریق دارو/مایع با روش مناسب(بولوس یا انفوزیون)

مراقبت پس از تزریق و پایش محل

مزایای تزریق وریدی: 

• سرعت جذب بالا: 

دارو یا مایع به سرعت وارد جریان خون می‌شود و اثر خود را اعمال می‌کند. 

• قابلیت کنترل دقیق دوز دارو: 

می‌توان دوز دقیق دارو را به بدن بیمار رساند و از عوارض ناشی از مصرف بیش از حد دارو جلوگیری کرد. 

• امکان تجویز داروهایی که از طریق خوراکی قابل جذب نیستند: 

برخی از داروها در مسیر گوارشی تجزیه می‌شوند و یا جذب خوبی ندارند، بنابراین از طریق تزریق وریدی تجویز می‌شوند. 

• مناسب برای بیمارانی که قادر به مصرف خوراکی نیستند: 

بیمارانی که بیهوش هستند یا تهوع دارند، نمی‌توانند دارو را به صورت خوراکی مصرف کنند. 

عوارض احتمالی تزریق وریدی: 

• عفونت: 

اگر وسایل تزریق استریل نباشند، احتمال بروز عفونت وجود دارد. 

• خونریزی یا کبودی: 

در محل تزریق ممکن است خونریزی یا کبودی ایجاد شود. 

• واکنش آلرژیک: 

برخی از افراد ممکن است به دارو یا مایع تزریقی واکنش آلرژیک نشان دهند. 

• تزریق بیش از حد مایعات: 

در صورت تزریق بیش از حد مایعات، ممکن است احتباس مایعات در بدن ایجاد شود. 

• ترومبوز وریدی: 

تشکیل لخته خون در سیاهرگ. 

نکات مهم تزریق وریدی

• تزریق وریدی باید توسط افراد آموزش دیده و با رعایت نکات بهداشتی انجام شود. 

• قبل از تزریق وریدی، باید از عدم وجود حساسیت به دارو یا مایع تزریقی اطمینان حاصل شود. 

• در صورت بروز هرگونه عارضه پس از تزریق وریدی، باید به پزشک مراجعه شود. 

درمان داخل وریدی(به اختصار درمان IV)«I همان Injection(تزریق) و V همان Vein(رگ، ورید)» یک تکنیک پزشکی است که مایعات، داروها و مواد مغذی را مستقیماً وارد رگ فرد می‌کند. راه تزریق داخل وریدی معمولاً برای آبرسانی مجدد یا تامین مواد مغذی برای کسانی که نمی توانند یا نمی خواهند به دلیل کاهش حالات ذهنی یا موارد دیگر، غذا یا آب را از طریق دهان مصرف کنند، استفاده می شود.همچنین ممکن است برای تجویز داروها یا سایر درمان های پزشکی مانند فرآورده های خونی یا الکترولیت ها برای اصلاح عدم تعادل الکترولیت استفاده شود.راه داخل وریدی سریعترین راه برای رساندن داروها و جایگزینی مایعات در سراسر بدن است، زیرا آنها مستقیماً به سیستم گردش خون وارد می شوند و بنابراین به سرعت توزیع می شوند. به همین دلیل از راه تزریق وریدی نیز برای مصرف برخی از داروهای تفریحی و مخدر به خصوص هروئین که شناخته شده ترین آن است، استفاده می شود. بسیاری از درمان‌ها به‌صورت «Bulus» یا یک‌بار دوز تجویز می‌شوند، اما ممکن است به‌عنوان انفوزیون طولانی یا قطره‌ای نیز تجویز شوند. عمل انجام یک درمان به صورت داخل وریدی، یا قرار دادن یک خط داخل وریدی ("خط IV") برای استفاده بعدی، روشی است که فقط باید توسط یک متخصص ماهر انجام شود. ابتدایی ترین دسترسی داخل وریدی شامل سوراخ کردن سوزنی پوست و ورود به سیاهرگی است که به سرنگ یا لوله خارجی متصل است. این برای انجام درمان مورد نظر استفاده می شود. در مواردی که بیمار احتمالاً در مدت کوتاهی مداخلات متعددی از این قبیل را دریافت می کند(با در نتیجه خطر ضربه به ورید)، عمل عادی این است که کانولایی را وارد کنند که یک انتهای آن در ورید باقی می ماند و درمان های بعدی را می توان به راحتی از طریق آن انجام داد. لوله در انتهای دیگر در برخی موارد، چندین دارو یا درمان از طریق همان خط IV تجویز می شود.خطوط IV اگر به یک ورید بزرگ نزدیک به قلب ختم شود به عنوان "خطوط مرکزی" یا اگر خروجی آنها به یک ورید کوچک در محیطی مانند بازو باشد به عنوان "خطوط محیطی" طبقه بندی می شود. یک خط IV را می توان از طریق یک ورید محیطی عبور داد تا به قلب ختم شود که به آن "کاتتر مرکزی وارد شده محیطی" یا خط PICC می گویند. اگر شخصی به درمان طولانی مدت داخل وریدی نیاز داشته باشد، ممکن است یک پورت پزشکی کاشته شود تا دسترسی مکرر آسان‌تر به ورید را بدون نیاز به سوراخ کردن مکرر ورید فراهم کند. یک کاتتر همچنین می تواند از طریق قفسه سینه وارد ورید مرکزی شود که به عنوان یک خط تونلی شناخته می شود. نوع خاص کاتتر مورد استفاده و محل قرار دادن تحت تأثیر ماده مورد نظر و سلامت وریدها در محل مورد نظر قرار می‌گیرد. قرار دادن خط IV ممکن است باعث درد شود، زیرا لزوماً شامل سوراخ کردن پوست است.عفونت و التهاب (به نام فلبیت) نیز هر دو از عوارض جانبی شایع خط IV هستند. اگر از همان ورید مکرراً برای دسترسی داخل وریدی استفاده شود، فلبیت ممکن است بیشتر باشد(حالت حساسیت و اگزما و نهایتاً عفونت زیرجلدی کمی طویل در زیرجلدپوست و محل‌های تزریقات) و در نهایت می تواند به یک طناب سخت تبدیل شود که برای دسترسی IV نامناسب است. تجویز ناخواسته یک درمان در خارج از ورید، که خارج کردن عروق یا نفوذ نامیده می شود، ممکن است عوارض جانبی دیگری نیز ایجاد کند.

استفاده پزشکی

دسترسی داخل وریدی برای تجویز داروها و جایگزینی مایعات استفاده می شود که باید در سراسر بدن توزیع شود، به خصوص زمانی که توزیع سریع مورد نظر باشد.یکی دیگر از کاربردهای تجویز اجتناب از متابولیسم عبور اول در کبد است. موادی که ممکن است به صورت داخل وریدی انفوزیون شوند عبارتند از حجم دهنده ها، فرآورده های مبتنی بر خون، جایگزین های خون، داروها و تغذیه

سرم درمانی

سرم تراپی اصطلاحاً به تزریق مایعات (سرم) داخل ورید بیمار برای درمان گفته می‌شود. اینکار در مواقع از دست دادن سریع مایعات مانند خونریزی، اسهال، استفراغ و سوختگی‌ها ضرورت می‌یابد. البته از روش تزریق داخل وریدی گاه برای جایگزِینی آب و الکترولیت مورد نیاز انسان مثلاً در انجام اعمال جراحی یا درمان افرادی که به دلایلی نمی‌توانند از راه دهان غذا بخورند استفاده می‌شود.