تپش قلب

احساس تپش قلب ( palpitation )به تپش غیرعادی قلب گفته می‌شود که به احساس انقباض ماهیچه‌های قلب در قفسهٔ سینه می‌انجامد. تپش قلب می‌تواند همراه با اضطراب باشد که لزوماً حاکی از وجود یک مشکل ساختاری یا عملکردی در قلب نیست؛ با این حال می‌تواند یک نشانهٔ ناشی از یک تپش نامنظم یا تند باشد. احساس تپش قلب می‌تواند پیوسته یا متناوب باشد و دارای طول مدت و فرکانس متغیری است. 

علائم همراه با احساس تپش قلب عبارت‌اند:

 سرگیجه، تنگی نفس، عرق کردن، سردرد و درد قفسهٔ سینه. 

احساس تپش قلب ممکن است با مواردی همچون بیماری‌های سرخرگ‌های کرونری قلب، پرکاری تیروئید، بیماری‌های مؤثر بر ماهیچه‌های قلب مانند کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، بیماری‌هایی که به پایین رفتن سطح اکسیژن خون می‌انجامند؛ همچون آسم، آمفیزم، جراحی‌های قبلی قفسهٔ سینه، مشکلات کلیه، پایین بودن سطح سروتونین مغز،کم‌خونی و درد، داروهایی مانند داروهای ضدافسردگی و کلسیم و همچنین مشکلات تغذیه‌ای مانند کمبود تائورین، آرژینین و آهن. 

نشانه‌های تپش قلب

• احساس تپش قلب با درد قفسهٔ سینه حاکی از مشکلات عروق کرونری است. چنانچه درد سینه پس از خم شدن به جلو تسکین یافت می‌تواند مؤید التهاب پریکارد باشد.

• احساس تپش قلب با سرگیجهٔ خفیف و جزئی، غش کردن یا حالت نزدیک به غش، می‌تواند حاکی از فشار خون پایین و همچنین ریتم و آهنگ (نرخ تپش) غیرعادی و خطرناک قلب باشد.

• احساس تپش قلب همراه با تقلای فیزیکی می‌تواند مؤید کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک باشد.

علت تپش قلب

۵ علت را می‌توان برای احساس تپش قلب برشمرد: 

 تپش نامنظم و غیرعادی قلب

 تحریک برون‌قلبی دستگاه عصبی سمپاتیک (همچون حمله‌های پانیک)

 اختلال سمپاتیک

 فشار خون بالا

 شوک

تشخیص تپش قلب

معمولاً نوع آریتمی منجر به احساس تپش قلب با الکتروکاردیوگرام (نوار قلب) تشخیص داده می‌شود. گاهی نیاز است نوار قلب حین و پس از انجام‌دهی آزمایش استرس (تست ورزش) گرفته شود. در موارد پیچیده‌تر مطالعهٔ الکتروفیزیولوژیک (EPS) راه‌گشای تشخیص خواهد بود. 

درمان تپش قلب

پزشک ممکن است بتابلاکرها یا مسدودکننده‌های کانال کلسیم را پیشنهاد بدهد. معروف‌ترین بتابلاکرها پروپرانولول و آتِنولول هستند. 

ضربان قلب به 2 صورت وجود دارد.

۱ برادی کاردی

کمتر بودن تعداد ضربان قلب از حد بهنجار، با کم شدن تعداد نبض به کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه را کُندتَپشی یا برادی‌کاردی (Bradycardia) گویند که در اغلب مواقع بر اثر افزایش پتاسیم خون رخ می‌دهد. 

برادی کاردی سینوسی>>

نشانه های برادی کاردی

افرادی که دارای برادی کاردی خفیف هستند معمولاً بدون علامت هستند به ویژه وقتی ضربان قلب آن‌ها بین ۵۰ تا ۶۰ عدد باشد اما وقتی ضربان کمتر شود نشانه‌ها می‌تواند ایجاد شود که عبارتند از: 

• سنکوپ (syncope)

• سرگیجه (Dizziness)

• ضعف (Weakness)

• خستگی (Fatigue)

• نفس‌های کوتاه (Shortness of breath)

• درد قفسه سینه (Chest pains)

• اختلال خواب (Disturbed sleep)

• گیجی (Confusion)

• تپش قلب

علت برادی کاردی

برادی کاردی معمولاً خود یک علامت یا عوارض ناشی از یک بیماری است. عوامل بسیاری از عوامل هورمونی گرفته تا ژنتیک و مصرف برخی داروها می‌توانند موجب ایجاد برادی کاردی شوند. اما به طور کلی کم کاری تیروئید، سکته قلبی و نارسایی های قلبی و مصرف برخی داروها مانند پروپرانول، مورفین و... می‌تواند موجب ایجاد برادی کاردی های خفیف تا شدید شوند. در افراد ورزش کار و در زمان خواب برادی کاردی های خفیف می‌تواند طبیعی باشد. همچنین برخی از افراد به طور ژنتیکی و خانوادگی، اندکی ضربان قلب پایین تری نسبت به سایر افراد جامعه داشته باشد و این موضوع تا زمانی که موجب اختلال در گردش خون و تامین نیازهای بدن نشود طبیعی در نظر گرفته می‌شود. 

۲ تاکی کاردی

بیشتر شدن تعداد ضربان قلب به بیش‌ازحد بهنجار را که عموماً بیش از ۱۰۰ ضربه در دقیقه است تُندتپشی یا تاکی‌کاردی ( Tachycardia) می‌گویند. در برابر این واژه کلمهٔ کندتپشی ( bradycardia) قرار دارد و منظور از آن تعداد ضربان قلب کمتر از ۶۰ بار در دقیقه‌است. البته تندتپشی همیشه بیماری نیست بلکه گاه به صورت فیزیولوژیک در پاسخ به افزایش نیاز بدن به اکسیژن در مواقعی مانند ورزش یا به علت ترشح آدرنالین در هیجانها ایجاد می‌شود. 

تاکی کاردی سینوسی>>

*تندتپشی می‌تواند دارای انواع مختلفی باشد. بر فرض مثال تندتپشی فوق بطنی که نوعی ضربان سریع و غیرطبیعی قلب ناشی از فعالیت الکتریکی نامناسب در دهلیزهاست. خودش به تنهایی شامل چند نوع اصلی و جداگانه است که عبارت هستند از فیبریلاسیون دهلیزی، تندتپشی فوق بطنی پاروکسیسمال یا حمله‌ای که به اختصار (PSVT) نامیده می‌شود، فلوتر دهلیزی و سندرم ولف پارکینسون وایت که به اختصار(WPW) نامیده می‌شود.

فیبریلاسیون دهلیزی نیز یکی دیگر از انواع تندتپشی است که گاه در پزشکی ای فیب (AFib) نیز نامیده می‌شود، شایع‌ترین نوع آریتمی قلبی است که در آن، تحریک الکتریکی، مسیر مشخصی را در قلب طی نمی‌کند. فیبریلاسیون دهلیزی هنگامی رخ می‌دهد که در دهلیزها موج الکتریکی تحریک جهت مشخصی نداشته باشد.

انواع تاکی کاردی

• تاکی‌کاردی سینوسی (Sinus tachycardia)

• تاکی‌کاردی بطنی (به انگلیسی: Ventricular tachycardia): ضرب‌آهنگ تند نابهنجار بیش از ۱۵۰ ضربان در دقیقه که از بطن سرچشمه می‌گیرد و عموماً با گسستگی دهلیزی ـ بطنی ( atrioventricular dissociation) همراه است.

• تاکی‌کاردی فوق بطنی حمله‌ای ( Paroxysmal atrial tachycardia) معمولاً به علت تغییرمسیر گذر پالسهای الکتریکی به علت بیماری wpw یا مصرف بالای کافئین ممکن است رخ بدهد.

• تاکی‌کاردی دهلیزی (atrial tachycardia): ضربان بسیار تند قلب، معمولاً بین ۱۶۰ و ۱۹۰ ضربان در دقیقه که از یک کانون دهلیزی ناشی می‌شود.

علائم تاکی کاردی

• نفس کم آوردن

• سرگیجه

• سنکوپ (غش کردن یا نزدیک غش رفتن)

• احساس لرزش در قفسه سینه

• درد در قفسه سینه

• منگی و گیجی

• ضعف ناگهانی

• علائم برادی کاردی (کند تپشی)

خطرات تاکی کاردی

میزان خطرات این بیماری به شدت ضربان قلب، نوع بیماری و مدت زمان آن بستگی دارد اما می‌تواند برای بیمار خطرات زیر را به همراه داشته باشد: 

• لخته شدن خون

• حمله‌های غش و از دست دادن هوشیاری

• نارسایی قلبی

• مرگ ناگهانی

علت‌های ایجاد تاکی کاردی 

تاکی کاردی می‌تواند به علت‌های مختلفی در فرد ایجاد شود این علت‌ها می‌تواند ناشی از واکنش استرسی باشد یا حتی کم خونی. برخی از این علت‌ها عبارتند از: 

• تب بالا و طولانی

• مصرف بیش از حد الکل یا ترک ناگهانی آن

• مصرف زیاد کافئین

• فشار خون بالا یا فشار خون پایین

• عدم تعادل الکترولیت‌هایی مانند پتاسیم، سدیم، کلسیم و منیزیم

• عوارض جانبی مصرف برخی از داروها

• تیروئید پرکار

• کم خونی ناشی از کاهش حجم گلبول‌های قرمز خون یا خونریزی

درمان تاکی کاردی

درمان تاکی کاردی بستگی به شدت و نوع آن دارد. در حضور تاکی‌کاردی سینوسی، درمان معمولاً شامل استفاده از بتا بلاکرهایی مانند پروپرانولول یا متوپرولول است. اما در صورتی که همراه با آریتمی‌های دهلیزی و بطنی باشد یا ضربان قلبی بسیار بالا باشد از داروهایی مانند دیگوکسین یا آتروپین استفاده می‌شود. در صورتی که دارو در دسترس نباشد و تاکی کاردی خفیف باشد می‌توان از ماساژ شریان کاروتید برای کاهش تعداد ضربان قلب استفاده کرد. در برخی از اوقات که منشأ تُندتپشی استرس و اضطراب باشد می‌توان از داروهای ضد اضطراب و ضد جنون استفاده کرد. 

تاکی کاردی‌های شدید (ضربان قلبی بیشتر از ۱۶۰) معمولاً همراه با آریتمی قلب همراه هستند. در صورت ظهور تاکی آریتمی‌های قلبی خطرناک از شک قلبی برای درمان تندتپشی و اصلاح تاکی کاردی استفاده می‌شود.

راهکارهای افزایش کیفیت خواب

روش های کاهش استرس

بیماری های قلبی شایع