آنژیوگرافی (Angiography) یا رگ نگاری چیست؟

پرتونگاری از رگ‌های خونی، پس از پر کردن آن‌ها از مادهٔ حاجب، برای مشاهده و معاینهٔ دقیق آن‌ها است. رادیولوژیست‌ها و کاردیولوژیست‌ها با استفاده از این تکنیک، جراحی‌های تهاجمی بسیار ظریفی را در دستگاه گردش خون، به خصوص ورید اجوف تحتانی انجام می‌دهند.آنژیوگرافی بهترین روش تشخیص بیماران ایسکمیک قلبی است.

آنژیوگرافی فرآیندی تخصصی که در بیمارستان توسط متخصص قلب  انجام می شود که با هماهنگی با دهقان درمان میتوانید انجام آنژیوگرافی رو بدون محدودیت وقت در بهترین بیمارستان های تهران زیر نظر برجسته ترین متخصصین قلب و عروق انجام داد.

روش کارآنژیوگرافی

آنژیوگرافی روندی است که دقیق‌ترین اطلاعات ممکن از عروق را تهیه و قبل از عمل در اختیار جراح قرار می‌دهد. بر پایه این اطلاعات، جراح می‌تواند برخی از بیماری‌ها را بدون نیاز به عمل جراحی باز، درمان کند و در صورت نیاز به عمل باز، این اطلاعات، جراح را در انجام سریع و دقیق این امر یاری می‌رساند. امروزه آنژیوگرافی به منظور تشخیص، به صورت سرپائی از دو طریق کشالهٔ ران و مچ دست انجام می‌گیرد. ابتدا از طریق یک کاتتر که وارد فضای داخل عروقی شده‌است و تا مبدأ عروق مورد بررسی هدایت شده‌است مادهٔ حاجب به ابتدای رگ مورد بررسی تزریق می‌شود و سپس تصویربرداری رادیوگرافی انجام می‌شود. عروق دچار تنگی یا اتساع یا انسداد در تصویر کاملاً مشخص هستند. درحقیقت آنژیوگرافی، روش استاندارد طلایی برای تشخیص تنگی‌ها یا سایر اختلالات عروقی است.

در حین انجام آنژیوگرافی ممکن است از بیمار چند کار خواسته شود به عنوان مثال: نفس عمیق بکشد، نفس خود را نگه دارد، سرفه کند یا موقعیت دست خود را تغییر دهد. در زمان آنژیو، الکترودهای روی سینه برای ثبت نوار مغزی به بیمار وصل هستند. همچنین ممکن است مواد ضد انعقاد برای اجتناب از انعقاد خون به بیمار تزریق گردند. 

بیمار هنگام آنژیوگرافی هوشیار بوده و تمام مراحل را می‌تواند مشاهده کند. انجام آنژیوگرافی حدود یک ساعت طول می‌کشد که شامل مراحل قبل و بعد از آن نیز است. 

اساس x-ray angiography مشابه x-rayهای معمولی است. تنها تفاوت آنژیوگرافی با x-ray در این است که اشعه X میرا شده توسط تشدیدکننده‌های تصویر و نتایج تصویر با TV camera نمایش داده می‌شود. در سیستم‌های آنژیوگرافی جدید، هر فریم از سیگنال TV آنالوگ به فریم دیجیتال تبدیل شده و در حافظهٔ کامپیوتر ذخیره می‌شود.

کاربردهای آنژیوگرافی قلبی

تشخیص تنگی یا انسداد عروق کرونر

بررسی عملکرد قلب و دریچه ها

راهنمایی درمان آنژیوپلاستی و جراحی قلب

مراقبت های آنژیوگرافی قلبی 

مراقبت‌های قبل از آنژیوگرافی: 

• روز قبل استحمام کرده و موهای زائد کشاله ران تمیز شود.

• صبح روز آنژیوگرافی از مصرف مواد غذایی اجتناب شود.

۳- مصرف داروها تحت نظر پزشک ادامه یابد.

مراقبت‌های بعد از آنژیوگرافی: 

• حداقل به مدت ۲۴ ساعت روی تخت استراحت شود.

• تا ۱۲ ساعت از خم کردن عضوی که جهت آنژیوگرافی به کار رفته‌است (مفصل ران یا مچ دست) خودداری شود.

• پس از ترخیص،درمنزل برروی تخت استراحت کنید به ندرت قدم بزنید.

• توصیه می‌شود تا چند روز از انجام فعالیت‌های شدید و ناگهانی خودداری شود.

• چنانچه درد و تورم در محل آنژیوگرافی وجود داشت، می‌توان از کورتون استفاده کرد. همچنین کمپرس گرم بلا مانع است. اگر درد و تورم شدید بود، به پزشک مراجعه شود.

• سی‌دی و جواب آنژیوگرافی را از بخش آنژیو تحویل گرفته و در مراجعات بعدی همراه داشته باشید.

• پس از آنژیوگرافی، جهت جلوگیری از خونریزی در زمان خروج کاتتر، بایستی در ناحیهٔ ورود کاتتر برای مدت تقریباً یک ساعت فشار وارد شود.

عوارض و خطرات آنژیوگرافی

انجام این بررسی نیاز به دو روز بستری شدن دارد ولی انجام آن دقایقی بیش به طول نمی‌انجامد و معمولاً بیمار بدون عارضه‌ای خاص از بیمارستان مرخص می‌شود. اگر در حین عبور کاتتر بیمار دچار مشکل شود معمولاً می‌توان به سرعت داروهای لازم را به‌طور مستقیم به داخل قلب تزریق کرد و مشکل را رفع نمود. آنژیوگرافی قلب معمولاً روش بی‌خطری است. 

عوارض شایع ( خونریزی ،دردمحل تزریق)

عوارض نادر (آلرژِی،آسیب عروقی،نارسایی کلیه)

فرایند انجام آنژیوگرافی از طریق دست

این روش نسبت به روشی که آنژیوگرافی از طریق کشاله ران انجام می‌شود جدیدتر است و عوارض کمتری دارد. برای مثال ریسک خونریزی در آن کمتر است و پس از انجام آنژیوگرافی نیاز به استراحت مطلق بودن بیمار نیست. همچنین نیازی به استفاده از کیسه شن پس از انجام آنژیوگرافی نیست.

برای انجام این فرایند، شما به پشت روی میز اشعهٔ ایکس دراز می‌کشید. به این دلیل که ممکن است در طی فرایند این میز کج شود، ممکن است تسمه‌های محافظ به پا و قفسهٔ سینه شما بسته شوند. دوربین اشعهٔ ایکس ممکن است در اطراف سر و قفسهٔ سینه شما حرکت کند تا از زاویه‌های فراوانی تصویر تهیه کند.

یک آنژیوکت در ورید بازوی شما وارد خواهد شد. ممکن است از طریق این آنژیوکت به شما آرام بخش تزریق شود تا کمک کند که آرام بمانید، همان‌طور که داروهای دیگر و مایعات با سرم نرمال سالین به شما داده خواهند شد. ممکن است در طی فرایند خیلی خواب آلود باشید یا به خواب بروید، اما همچنان می‌توانید مقداری هوشیار باشید تا از دستورها پیروی کنید.

الکترودهایی که روی قفسهٔ سینه شما تعبیه می‌شوند توسط مانیتور علائم حیاتی برای بررسی ریتم،ریت و نبض که عملکرد قلبی شما را در طی فرایند نشان می‌دهند. کاف فشار خون، فشار خون شما را کنترل می‌کند و دستگاه دیگری، اکسیژن سنج، مقدار اکسیژن خون شما را اندازه‌گیری می‌کند.

ممکن است موهای محلی که کاتتر در کشالهٔ ران یا دست شما وارد خواهد شد را بتراشند. آن ناحیه شسته شده، ضدعفونی می‌شود و بعد از آن با یک بیحس‌کننده موضعی بی‌حس خواهد شد. 

در محل ورود یک برش کوچک ایجاد خواهد شد، و یک لولهٔ کوچک پلاستیکی (غلاف) به درون شریان شما وارد خواهد شد. کاتتر از طرق این غلاف وارد شریان شما خواهد شد و با دقت به سمت قلب یا شریان کرونری شما فرستاده می‌شود. 

فرستادن و حرکت کاتتر نباید دردناک باشد و نباید احساس کنید که در بدن شما حرکت می‌کند. اگر هر گونه ناراحتی داشتید به پزشک خود بگویید.رنگ (مادهٔ کنتراست) به درون کاتتر تزریق خواهد شد. زمانی که این اتفاق می‌افتد، ممکن است احساس مختصر سوزش یا گرمی داشته باشید. اما دوباره، اگر درد یا ناراحتی داشتید به پزشک خود بگویید. 

رنگ به راحتی در عکس اشعهٔ ایکس مشخص می‌شود. با حرکت آن در عروق خونی شما، پزشکتان می‌تواند جریان آن را مشاهده کند و هر گونه انسداد و تنگی را ببیند. بر اساس آن که پزشکتان در طی آنژیوگرافی از راه دست چه چیزی مشاهده کند، ممکن است در همان موقع بار دیگر کاتتر گذاری اضافه ای انجام دهید، مانند بالن آنژیوپلاستی یا استنت گذاری برای بازکردن شریان تنگ شده.

تفاوت آنژیوگرافی با سایر روش های تشخیصی قلب

آنژیوگرافی قلبی

روش: استفاده از کاتتر و تزریق ماده حاجب به عروق قلب برای تصویربرداری دقیق از داخل رگ‌ها.

کاربرد: تشخیص تنگی، انسداد عروق کرونر و ارزیابی آنژیوپلاستی یا جراحی.

ویژگی: روشی تهاجمی که نیاز به بی‌حسی موضعی و بستری کوتاه دارد، اما اطلاعات بسیار دقیقی ارائه می‌دهد.

۲. اکوکاردیوگرافی (Echo)

روش: استفاده از امواج صوتی (اولتراسوند) برای تهیه تصاویر متحرک از قلب و دریچه‌ها.

کاربرد: ارزیابی عملکرد قلب، حجم و حرکت دیواره‌ها، تشخیص نارسایی یا مشکلات دریچه‌ای.

ویژگی: روشی غیرتهاجمی، بدون درد و بدون نیاز به ماده حاجب، اما نمی‌تواند عروق کرونر را مستقیم نشان دهد.

تست ورزش قلب( STRESS TEST )

روش: اندازه‌گیری عملکرد قلب حین فعالیت فیزیکی یا با داروهای خاص برای شبیه‌سازی ورزش.

کاربرد: تشخیص کمبود خون‌رسانی قلب در شرایط استرس، غربالگری بیماری‌های عروق کرونر.

ویژگی: غیرتهاجمی و ساده، اما حساسیت و دقت آن کمتر از آنژیوگرافی است.

۴. سی‌تی آنژیوگرافی قلب (CT Angiography)

روش: استفاده از دستگاه سی‌تی اسکن و ماده حاجب برای تصویربرداری غیرتهاجمی از عروق قلب.

کاربرد: بررسی تنگی عروق، ارزیابی پلاک‌های عروقی، گزینه جایگزین برای برخی بیماران.

ویژگی: غیرتهاجمی، سریع، اما محدودیت‌هایی در دقت و مقدار تشعشع دارد.

آنژیوگرافی مغز 

آنژیوگرافی مغزی یک آزمایش تشخیصی است که در آن از اشعه ایکس استفاده می‌کنند. آنژیوگرافی مغزی می‌تواند به پزشک کمک کند تا به بررسی انسداد یا سایر اختلالات در رگ‌های خونی سر و گردن بیمار بپردازد. 

انسداد یا ناهنجاری در مغز می‌تواند منجر به سکته مغزی یا خون‌ریزی در مغز شود. برای انجام این آزمایش، یک لوله پلاستیکی از راه برشی در بازو یا ران به شریان رفته و پس از رسیدن به محل مورد نظر ماده کنتراست ید در آنجا تزریق می‌شود. 

مواد کنتراست به اشعه ایکس کمک می‌کند تا تصاویری واضح از رگ‌های خونی مغز ایجاد کند تا پزشک بتواند هر گونه انسداد یا ناهنجاری را شناسایی کند.