سوختگی در منزل

1404.07.02 | پزشکی

درمان سوختگی درمنزل

سوختگی از جمله اسیب های شایعی است . که تقریبا برای همه ما  پیش امده است.ولی مهم ترین مسئله نحوه برخورد با این سوختگی ها است پس از سوختگی باید از روش های مناسب برای درمان سوختگی آن استفاده کرد .تا در صورت امکان کمترین اثار و نشانه ای از زخم سوختگی بر جای بماند و زیبایی ظاهری پوست احیا بشود.

درمان زخم سوختگی  با توجه به شدت ان  از تیفی از درمان های مختلف پزشکی و پرستاری از جمله پانسمان تخصصی زخم درمنزل انجام میگیرد.

 

انواع سوختگی

قبل از بررسی روش های درمان سوختگی بهتر است با انواع سوختگی  اشنا بشیم.

 

سوختگی حرارتی چیست؟

یکی از شایع ترین انواع سوختگی.سوختگی حرارتی است که به علت حرارت زیاد-تماس با فلزات داغ-بخار یا شعله های اتش -و مایعات داغ ایجاد میشود.

این منابع میتوانند به سرعت دمای پوست را بالا برده و سلول های پوست را نابود کنند. در موارد شدید این سوختگی منجر به مرگ فردمیشود.

سوختگی شیمیایی چیست؟

این نوع سوختگی به علت تماس باانواع اسید ها  مواد شیمیایی و محلول های شوینده قوی ایجاد میشود.برخی از لوازم ارایشی ها و محلول های پاک کننده فاسد بودن یا استفاده نادرست از انها سبب سوختگی شیمیایی میشوند .

سوختگی تابشی چیست؟

در مجاورت امواج مضر قرار گرفتن در مدت زمان طولانی سبب سوختگی تابشی میشود.این امواج میتوانند اشعه ایکس واشعه ماورا بنفش واشعه های پرتو درمانی باشند. سوختگی تابشی بیشتر به علت پرتو های قوی یا مواد رادیو اکتیو ناشی از روش های درمان سرطان ایجادد میگردد.

سوختگی الکتریکی چیست؟

این سوختگی ها از بقیه موارد سوختگی کمتر رخ میدهد.در صورت وخامت سوختگی الکتریکی درمان سوختگی کمی دشوار تر میشود.زمانی که بدن با برق در تماس باشد سوختگی الکتریکی ایجاد میشود.با توجه به میزان الکتریسیته وارد شده به بدن شدن سوختگی الکتریکی متفاوت است.

 

شدت سوختگی به چه عواملی بستگی دارد

به طور کلی از نظر شدت و عمق. سوختگی به سه درجه تقسیم میشود که شیوه برخورد با هر یک از انها متفاوت است. شدت سوختگی یا درجه سوختگی با توجه به مدت زمان تماس منبع سوختگی با پوست و قدرت منبع سوختگی متفاوت است

 

علائم و نشانه‌ها

ویژگی‌های سوختگی به عمق آن بستگی دارد. در سوختگی‌های سطحی فرد آسیب دیده دو یا سه روز درد دارد و در طول روزهای بعدی پوست ناحیه‌ای که دچار سوختگی شده کنده می‌شود. افرادی که از سوختگی‌های شدیدتر رنج می‌برند، بیشتر از فشارروانی نارضایتی و شکایت دارند تا از درد ناشی از سوختگی. افرادی که دچار سوختگی‌های با ضخامت کامل هستند ممکن است به‌طور کامل نسبت به سوزن زدن یا لمس خفیف بی‌تفاوت باشند. اگرچه سوختگی‌های سطحی به رنگ قرمز هستند، سوختگی‌های شدید ممکن است به رنگ صورتی، سفید یا سیاه باشند. سوختگی‌های اطراف دهان یا سوختگی سطحی موهای داخل بینی می‌تواند نشانگر سوختگی مجاری تنفسی باشد، اما این یافته‌ها قطعی نیستند. نشانه‌های نگران‌کننده‌تر شامل این موارد است:  تنگی نفس، گرفتگی صدا و صدای گوشخراش یا خس خس سینه ، خارش در طول فرایند بهبود، طبیعی است و در ۹۰٪ افراد بالغ و تقریباً در همهٔ کودکان اتفاق می‌افتد. ممکن است در مورد آسیب‌های ناشی از برق، احساس کرختی یا مورمور برای مدت طولانی ادامه داشته باشد. ممکن است سوختگی‌ها  اختلالات روانی و عاطفی را به همراه داشته باشند

 

 

نوع لایه ظاهر سوختگی بافت حس زمان بهبود احتمال بیماری‌های بعدی نمونهٔ سوختگی
درجه اول اپیدرم قرمز بدون تاول خشک دردناک ۵–۱۰ روز

به‌خوبی ترمیم پیدا می‌کند. اقتاب سوختگی های مکرر. مکرر می‌تواند باعث افزایش ریسک سرطان پوست شود.

 

A sunburn is a typical first degree burn.
درجه دوم (سطحی) به‌صورت سطحی (پاپیلاری) درم گسترش می‌یابد. قرمزی با تارهای واضح با فشار دادن، پوست سفید می‌شود مرطوب و نمناک بسیار دردناک کمتر از ۲ تا ۳ هفته

عفونت سطحی، وقوع سلولیت اما معمولاً بدون اسکار

 

Second degree burn of the thumb

درجه دوم (عمیق) گسترش به عمق شبکه ای درم زرد یا سفید، کمتر سفید است، ممکن است تاول زده شود کاملاً خشک فشار و ناراحتی ۳–۸ هفته

ماندن جای زخم، جوش‌خوردگی (ممکن است نیاز به برداشتن و پیوند پوست داشته باشد)

 

Second-degree burn caused by contact with boiling water
درجه سوم از طریق تمام درمات‌ها گسترش می‌یابد سفت و سفید / قهوه‌ای یا بدون سفیدی چرب و چرمی مانند بدون درد طولانی مدت (ماه‌ها) و حتی ناتمام

ماندن جای زخم، جوش‌خوردگی، قطع عضو.(برش اولیه توصیه می‌شود)

 

Eight day old third-degree burn caused by motorcycle muffler.
درجه چهارم به تمام پوست و زیر چربی، عضلات و استخوان‌ها گسترش می‌یابد سیاه، چسبیده به پوست مرده خشک بدون درد نیاز به برداشتن و اصلاح دارد

قطع عضو، اختلال عملکردی قابل توجه در اعضا و در برخی موارد مرگ

 

۴th degree burn

 

 

 

علت های سوختگی کدامند؟

سوختگی‌ها توسط منابع خارجی زیادی از جمله منابع گرمایی، شیمیایی، الکتریکی و تشعشعی به وجود می‌آیند. رایج‌ترین عوامل سوختگی در آمریکا عبارت است از: آتش یا شعله (۴۴٪)، آب گرم (۳۳٪)، وسایل داغ (۹٪)، برق (۴٪) و مواد شیمیایی (۳٪). بیشتر (۶۹٪) آسیب‌های ناشی از سوختگی در خانه یا محل کار اتفاق می‌افتند، و اکثر آن‌ها ناخواسته اتفاق می‌افتند، این در حالی است که ۲٪ بر اثر حمله توسط یک فرد و ۲–۱٪ نتیجهٔ اقدام به خودکشی است. این منابع می‌تواند باعث به وجود آمدن صدمات تنفسی به مجاری تنفسی و/یا شش ها شود که در ۶٪ سوختگی‌ها رخ می‌دهد.

آسیب‌های ناشی از سوختگی اغلب در بین افراد فقیر اتفاق می‌افتد.  سیگار کشیدن یک عامل ریسک است، این در حالی است که مصرف الکل  یک عامل ریسک به حساب نمی‌آید. معمولاً سوختگی‌های مربوط به آتش بیشتر در مناطق سردسیر اتفاق می‌افتد. عوامل ریسک مشخص در  کشور های در حال توسعه شامل اشپزی در فضای باز یا بر روی زمین و همچنینن ناتوانایی های رشدی در کودکان و بیماری‌های مزمن در بزرگسالان است.

 

گرما

در آمریکا آتش و مایعات داغ رایج‌ترین عوامل سوختگی هستند.سیگار ۲۵٪ و وسایل گرمایشی ۲۲٪ علل اتش سوزی های خانه که منجر به مرگ می‌شود را تشکیل می‌دهند.تقریباً نیمی از آسیب‌ها بر اثر اقدام به درست کردن آتش است.  سوختگی با اب یا بخار داغ به وسیله گازها یا مایعات داغ به وجود می‌آید و در اکثر اوقات به‌وسیلهٔ تماس با مایعات داغ و آب شیر داغ در دستشویی یا حمام، روغن داغ یا بخار اب اتفاق می‌افتد. آسیب‌های ناشی از سوختگی با آب یا بخار داغ بیشتر در کودکان زیر پنج سال رایج استو در آمریکا و استرالیا، این گروه در حدود دو سوم سوختگی‌ها را تشکیل می‌دهند. تماس با اشیای داغ تقریباً علت ۲۰–۳۰٪ سوختگی‌ها در کودکان است.به‌طور کلی سوختگی با آب یا بخار داغ سوختگی نوع اول یا دوم هستند، اما اگر تماس فرد زیاد باشد ممکن است سوختگی نوع سوم نیز اتفاق بیفتد.اتش بازی یکی از رایج‌ترین عوامل سوختگی به ویژه در روزهای تعطیلات در بسیاری از کشورها به‌شمار می‌آید.آتش‌بازی یک عامل مخاطره‌آمیز خاص برای مردان بالغ است.

مواد شیمیایی

مواد شیمیایی از ۲ تا ۱۱٪ علت سوختگی‌ها را به خود اختصاص می‌دهند و علت ۳۰٪ مرگ‌های ناشی از سوختگی هستند.سوختگی‌های ناشی از مواد شیمیایی می‌توانند به وسیلهٔ بیش از ۲۵۰۰۰ ماده شیمیایی به وجود آیند، که بیشتر آن‌هاباز قوی (۵۵٪) یااسید قوی (۲۶٪) هستند.بیشتر مرگ‌های ناشی از سوختگی شیمیایی در درجهٔ دوم اهمیت نسبت به بلع این مواد قرار می‌گیرند. عوامل شیمیایی رایج شامل این موارد می‌شوند: اسید سولفوریک که در پاک‌کننده‌های حمام و دستشویی یافت می‌شود، سدیم هیبو کلریت که در سفیدکننده‌ها یافت می‌شود و هالو الکان  که در رنگ‌زداها یافت می‌شود. هیدرو فلوئوریک اسیدمی‌تواند باعث به وجود آمدن سوختگی‌های عمیقی شود که ممکن است تا مدتی بعد از تماس، علائم بیماری را نشان ندهد. فرمیک اسید ممکن است باعث از کار افتادن تعداد قابل توجهی از گلبول های قرمز شود.

 

برق

آسیب‌ها یا سوختگی‌های الکتریکی به ولتاژ بالا (برابر یا بیشتر از ۱۰۰۰ ولت )، ولتاژ پایین (کمتر از ۱۰۰۰ ولت)، یا سوختگی حاصل از برق ترکش اتمی که در درجهٔ دوم اهمیت نسبت به قوس الکقرار می‌گیرد دسته‌بندی می‌شوند. رایج‌ترین علل سوختگی در کودکان سوختگی به‌وسیلهٔ سیم‌های برق (۶۰٪) و به دنبال آن سوختگی به‌وسیلهٔ پریز های برق  (۱۴٪) هستند. صاعقه نیز می‌تواند باعث سوختگی الکتریکی شود. عوامل ریسک‌پذیری که منجر به برخورد صاعقه می‌شود شامل انجام فعالیت‌هایی مانند کوهنوردی، گلف و ورزش‌هایی که در فضای باز انجام می‌گیرد و همچنین کار کردن در فضای باز می‌شود. مرگ و میر ناشی از برخورد صاعقه در حدود ۱۰٪ است.

اگرچه آسیب‌های الکتریکی منجر به سوختگی می‌شود، اما ممکن است باعث شکست یا نابه‌جایی و در مرحلهٔ بعد ترومای ناقض یا انقباض عضله شوند. در آسیب‌های ناشی از ولتاژ زیاد، بیشتر آسیب ممکن است داخلی باشد و به همین دلیل نمی‌توان وسعت آسیب را صرفاً به وسیله بررسی پوست برآورد کرد. ممکن است تماس با ولتاژ بالا یا ولتاژ پایین آریتمی قلب یا ایست قلبی را به همراه داشته باشد.

تشعشع

سوختگی تشعشعی ممکن است بر اثر تماس طولانی با پرتو فرابنفش (مانند نور خورشید، کیوسک‌های برنزه شدن یا جوشکاری با قوس الکتریکی یا از پرتوهای یونیزان مانند پرتودرمانی، پرتو ایکس یا تابش پرتو) به وجود آید.تماس با نور خورشید رایج‌ترین علت سوختگی‌های تشعشعی و به‌طور کلی رایج‌ترین علت سوختگی‌های سطحی است. افراد مختلف به شکل‌های مختلف و بر اساس نوع پوست خود دچار آفتاب‌سوختگی می‌شوند.اثری که پرتو یونیزان بر روی پوست می‌گذارد به میزان تماس با محل بستگی دارد و به دنبال آن بعد از ۳ گرِی، ریزش مو مشاهده می‌شود، بعد از ۱۰ گری سرخی پوست، بعد از ۲۰ گری افتادن پوست‌های مرطوب و بعد از ۳۰ گری بافت‌مردگی مشاهده می‌شود.سرخی پوست، اگر اتفاق بیفتد، مدتی پس از تماس بروز می‌کند. سوختگی‌های تشعشعی همانند سوختگی‌های دیگر درمان می‌شوند. سوختگی‌های ریزموجی به وسیله گرمایش حرارتی حاصل از ریزموج رخ می‌دهند. اگرچه تماسی به کوتاهی دو ثانیه ممکن است باعث آسیب شود، اما به‌طور کل سوختگی به‌وسیلهٔ مایکروویو اتفاق نادری است.

عمدی

حمله علت ۳–۱۰٪ سوختگی افرادی است که بر اثر سوختگی با آب داغ یا آتش بستری می‌شوند. دلایل این کار عبارت است از: کودک‌آزاری، جروبحث‌های شخصی، همسر آزاری، سالمند آزاری و جروبحث‌های تجاری. آسیب ناشی از قرار گرفتن در معرض آب سرد یا آب داغ ممکن است نشانهٔ کودک‌آزاری باشد. این آسیب زمانی اتفاق می‌افتد که دست و پا یا قسمت تحتانی بدن (باسن یا میاندوراه) در زیر آب نگه داشته می‌شود. این کار باعث به وجود آمدن مرز فوقانی مشخصی می‌شود که در بیشتر موارد متقارن است.دیگر نشانه‌های ریسک بالای آزار احتالی شامل این موارد می‌شود: سوختگی‌های محیطی اندام‌ها، نبود علائم دست و پا زدن در آب، سوختگی با عمق یکسان و ارتباط با نشانه‌های دیگر احمال یا سوءاستفاده.

 

تشخیص سوختگی  به چه عواملی بستگب دارد.

سوختگی‌ها بر اساس عمق، نوع سوختگی، وسعت و آسیب‌های مرتبط دسته‌بندی می‌شوند. رایج‌ترین دسته‌بندی بر اساس عمق سوختگی است. معمولاً عمق سوختگی از طریق آزمایش تعیین می‌شود، این در حالی است که کالبدشکافی نیز در مواردی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تعیین دقیق عمق سوختگی به‌وسیلهٔ یک معاینه دشوار است، برای این کار لازم است چندین آزمایش در طول یک دورهٔ زمانی صورت بگیرد. در افرادی که سردرد یا سرگیجه دارند و از سوختگی به‌وسیلهٔ آتش رنج می‌برند، باید مسمومیت با کربن منوکسید را در نظر گرفت. مسمومیت با سیانور نیز باید در نظر گرفته شود.

وسعت

وسعت سوختگی به عنوان درصدی از سطح کلی سوختگی بدن (TBSA) که دچار سوختگی‌های با ضخامت نسبی و کامل می‌شوند محاسبه می‌شود. سوختگی‌های درجه اول که قرمز رنگ و بدون تاول هستند در این ارزیابی شامل نمی‌شوند. بیشتر سوختگی‌ها (۷۰٪) کمتر از ۱۰٪ سطح کلی سوختگی بدن را شامل می‌شود.

روش‌های مختلفی برای تعیین سطح کلی سوختگی بدن وجود دارد از جمله «قانون نه‌ها»، نمودار لوند و برودر و تخمین بر اساس اندازهٔ کف دست شخص. یادگیری و به کار بردن قانون نه‌ها بسیار راحت است ولی فقط در افراد بالای ۱۶ سال دقیق است. ارزیابی‌های دقیق‌تر را می‌توان به‌وسیلهٔ استفاده از نمودارهای لوند و برودر انجام داد، به‌وسیلهٔ این نمودارها می‌توان بخش‌های مختلفی از بدن افراد بالغ و کودکان که دچار سوختگی شده است را ارزیابی کرد. وسعت اثر دست (شامل کف دست و انگشتان) انسان تقریباً ۱٪ کل سطح بدن اوست.

شدت

دسته‌بندی شدت سوختگی انجمن سوختگی آمریکا
جزئی متوسط کلی
بزرگسالان <۱۰٪ کل سطح بدن بزرگسالان ۲۰–۱۰٪ کل سطح بدن بزرگسالان>۲۰٪ کل سطح بدن
پیر یا جوان <۵٪ کل سطح بدن پیر یا جوان ۱۰–۵٪ کل سطح بدن پیر یا جوان>۱۰٪ کل سطح بدن
<۲٪ سوختگی با ضخامت کامل ۵–۲٪ سوختگی با ضخامت کامل >۵٪ سوختگی با ضخامت کامل
  آسیب ناشی از ولتاژ بالا سوختگی ناشی از ولتاژ بالا
  آسیب تنفسی احتمالی آسیب تنفسی تشخیص داده شده
  سوختگی محیطی اندام‌ها سوختگی قابل توجه در ناحیهٔ صورت، مفاصل، دست و پا
  مشکلات سلامتی دیگر صدمات مرتبط

انجمن سوختگی آمریکا یک سیستم دسته‌بندی را به وجود آورد که بر اساس آن می‌توان تشخیص داد چه موقع نیاز است بیمار را به یک مرکز تخصصی سوختگی انتقال داد. بر طبق این سیستم، سوختگی‌ها به سه دستهٔ جزئی، متوسط و کلی تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بر اساس چندین عامل از جمله وسعتی که پوست دچار سوختگی شده، آسیب به ناحیه‌های ساختاری خاص، سن فرد و آسیب‌های مرتبط صورت می‌گیرد. سوختگی‌های جزئی را می‌توان در خانه درمان کرد، سوختگی‌های متوسط را معمولاً در بیمارستان درمان می‌کنند و سوختگی‌های کلی در مراکز سوختگی درمان می‌شوند.

 

پیشگیری از سوختگی

از نظر تاریخی در حدود نیمی از سوختگی‌ها قابل پیشگیری هستند. برنامه‌های پیشگیری از سوختگی به‌طور قابل توجهی میزان سوختگی‌های شدید را کاهش داده است. معیارهای پیشگیری شامل موارد زیر می‌شود: کنترل کردن دمای آب داغ، زنگ‌های هشدار دود، سیستم آب‌پاشی خودکار، ساختمان‌سازی مناسب و لباس‌های ضد آتش. کارشناسان توصیه می‌کنند دمای آب‌گرم‌کن زیر ۴۸٫۸ درجه سلسیوس (۱۱۹٫۸ درجه فارنهایت) تنظیم شود.معیارهای دیگر برای جلوگیری از سوختگی ناشی از آب جوش شامل استفاده از دماسنج برای اندازه‌گیری دمای آب حمام و نیز استفاده از محافظ بخاری یا اجاق گاز است. اگرچه اثر پخش آتش نامشخص است، اما شواهد احتمالی مفیدی مانند محدود کردن فروش وسایل آتش‌بازی به کودکان وجود دارد.

مراقبت از سوختگی 

احیای بیمار با ارزیابی و تثبیت راه‌های تنفسی، تنفس و گردش خون فرد شروع می‌شود. اگر فرد نتواند تنفس کند به لوله‌گذاری فوری نیاز است. به دنبال این عمل می‌بایست از سوختگی نیز مراقبت کرد. افرادی که دچار سوختگی شدید هستند را می‌بایست با پارچه‌ای سفید پوشاند و آن‌ها را به بیمارستان انتقال داد. از آنجایی که احتمال دارد زخم‌های به وجود آمده از سوختگی دچار عفونت شوند، در صورتی که بیمار در پنج سال گذشته در برابر کزاز واکسینه نشده است می‌بایست به او واکسن کزاز تزریق شود.در آمریکا، ۹۵٪ افراد دچار سوختگی که به اورژانس مراجعه می‌کنند درمان و ترخیص می‌شوند و ۵٪ نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند. تغذیهُ اولیه در مورد سوختگی‌های کلی بسیار اهمیت دارد. درمان با اکسیژن پر فشار نیز علاوه بر درمان‌های معمولی مؤثر است.

 

مایعات وریدی

جایگزینی مایع در افرادی که دچار خونیاری ضعیف هستند توصیه می‌شود. بهتر است مایع‌درمانی و مراقبت ویژه در کودکانی که دچار ۲۰–۱۰٪ و بزرگسالانی که دچار بیش از ۱۵٪ سوختگی هستند صورت گیرد.در صورت امکان این عمل در افرادی که دچار سوختگی بالای ۲۵٪ هستند، می‌بایست قبل از بستری شدن در بیمارستان صورت بگیرد. فرمول پارکلند می‌تواند به تعیین حجم مایع وریدی مورد نیاز در طول ۲۴ ساعت اول کمک کند. این فرمول بر اساس وزن و سطح سوختگی فرد است. نصف این مایع می‌بایست در طول ۸ ساعت اول و باقی‌ماندهٔ آن در طول ۱۶ ساعت بعدی به فرد داده شود. بازهٔ زمانی از زمانی که فرد دچار سوختگی شده است محاسبه می‌شود نه از زمانی که مایع‌درمانی آغاز می‌شود. کودکان به مایع نگهدارندهٔ بیشتری نیاز دارند که شامل گلوکز می‌شود. علاوه بر این، افرادی که دچار آسیب به اندام‌های تنفسی شده‌اند نیاز به مایع بیشتری دارند.اگرچه مایع‌درمانی ناکافی باعث به‌وجود آمدن مشکلاتی می‌شود، مایع‌درمانی زیاد نیز می‌تواند مضر باشد. این فرمول‌ها صرفاً جهت راهنمایی شما هستند که در آن تزریق به‌طور ایدئال به حجم ادرار>۳۰ میلی‌لیتر در ساعت در بزرگسالان یا>۱ میلی‌لیتر در کیلوگرم در کودکان و فشار خون متوسط شریانی بیشتر از ۶۰ میلی‌متر جیوه تنظیم شده است.

اگرچه در بیشتر موارد از محلول رینگرلاکتاک استفاده می‌شود، اما هیچ مدرکی مبنی بر برتری این محلول نسبت به سرم نرمال سالین وجود ندارد. به نظر می‌رسد مایعات شبه بلوری نیز به همان خوبی مایع کلوئیدی باشد، این در حالی است که کلوئیدها گران‌تر هستند و به همین دلیل توصیه نمی‌شوند. در سوختگی‌ها به ندرت به انتقال خون نیاز می‌شود. انتقال خون برای جلوگیری از بدتر شدن حال بیمار و تنها هنگامی که سطح هموگلوبین خون زیر ۸۰–۶۰ g/L(6-8 g/dLبرسد توصیه می‌شود. در صورت نیاز می‌بایست کاتتر شریانی از طریق پوست سوخته قرار داده شود یا از تزریق درون استخوانی استفاده شود.

 

مراقبت از زخم

خنک کردن اولیه (ظرف مدت ۳۰ دقیقه از زمان سوختگی) باعث کاهش میزان و درد سوختگی می‌شود، اما باید در نظر داشت خنک کردن زیاد می‌تواند باعث سرمازدگی شود.نباید در عمل خنک کردن به جای آب خنک ۱۰–۲۵ درجه سلسیوس (۵۰٫۰–۷۷٫۰ درجه فارنهایت) از یخ استفاده کرد زیرا استفاده از یخ باعث آسیب بیشتر به محل سوختگی می‌شود.در سوختگی‌های ناشی از مواد شیمیایی باید محل سوختگی را با مقدار زیاد آب شست‌وشو داد. شست‌وشو با آب و صابون، جدا کردن بافت‌های مرده و بستن زخم جنبه‌های مهم مراقبت از زخم هستند. مشخص نیست در مورد تاول باید چه اقدامی صورت بگیرد. شواهد نشان می‌دهد بهترین کار این است که آن‌ها را به حال خود بگذاریم. سوختگی‌های درجه دو را باید بعد از دو روز ارزیابی کرد.

شواهد اندکی برای تعیین نوع پانسمان و بستن زخم در سوختگی‌های درجه اول و دوم وجود دارد.عاقلانه‌ترین این است که سوختگی‌های نوع اول را پانسمان نکرد. اگرچه آنتی‌بیوتیک‌های موضعی در بیشتر موارد توصیه می‌شود اما شواهد اندکی مبنی بر مؤثر بودن آن‌ها وجود دارد. سیلور سولفادیازین (یک نوع آنتی‌بیوتیک) به هیچ وجه توصیه نمی‌شود زیرا استفاده از آن ممکن است باعث افزایش زمان بهبودی شود. شواهد اندکی وجود دارد که استفاده از نقره یا درمان جراحت به وسیله فشار منفی را توصیه می‌کنند

 

درمان با دارو

سوختگی‌ها می‌توانند بسیار دردناک باشند، از این رو روش‌های مختلفی برای مدیریت درد وجود دارد. این روش‌ها شامل استفاده از مسکن‌های ساده (مانند ایبوپروفن و استامینوفن) و نیز اپیوئید‌ها از جمله مرفین می‌شود. بنزودیازپین‌ها نیز ممکن است همراه با مسکن‌ها استفاده شوند تا اضطراب فرد را کاهش دهد. استفاده از آنتی‌هیستامین، ماساژ و تحریک عصب از راه پوست در طول فرایند بهبود به کاهش خارش کمک می‌کند. هرچند آنتی‌هیستامین تنها بر روی ۲۰٪ از افراد تأثیرگذار است. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد استفاده از گاباپنتین مفید بوده و استعمال آن برای افرادی که آنتی‌هیستامین بر آن‌ها تأثیر ندارد توصیه می‌شود.

آنتی‌بیوتیک درون‌رگی قبل از عمل برای افرادی توصیه می‌شود که دارای سوختگی‌های وسیع (<۶۰٪ سطح بدن) هستند. از سال ۲۰۱۰ به‌دلیل نگرانی‌های مربوط به مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک و ریسک زیاد عفونت قارچی، دستورالعمل‌ها استفادهٔ عمومی از آن‌ها را توصیه نمی‌کند. با این وجود شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد که استفاده از این آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث افزایش میزان زنده ماندن در افرادی شود که دارای سوختگی شدید و وسیع هستند. استفاده از اریتروپویتین در درمان یا جلوگیری از کم‌خونی افرادی که دچار سوختگی هستند مؤثر نیست. کلسیم گلوکونات در سوختگی‌های ناشی از هیدروفلوئوریک اسید به‌عنوان یک پادزهر خاص عمل می‌کند و می‌توان آن را به‌صورت تزریق در رگ و/یا به‌صورت موضعی استفاده کرد.

 

درمان با پانسمان بیولوژیک

یک روش مؤثر دیگر برای درمان سوختگی‌های شدید، درمان با پانسمان بیولوژیک ساخته شده از پردهٔ آمنیوتیک است. پردهٔ آمنیوتیک یا کیسهٔ آب جنین پوششی است که در طول دورهٔ جنینی از جنین محافظت می‌کند و پس از زایمان به‌عنوان زبالهٔ زیستی دفع می‌شود ولی در حال حاضر با رعایت پروتکل‌های بهداشتی و انجام آزمایش ویروسی روی خون مادر اهدا کننده برای جلوگیری از انتقال عفونت از این پرده برای درمان انواع زخم‌های صعب‌العلاج مثل سوختگی‌های شدید و زخم پای دیابتی و بیماران پروانه‌ای استفاده می‌شود و جواب‌های امیدوارکننده‌ای از آن گرفته شده است

 

زخم‌هایی که نیازمند بسته شدن به‌وسیلهٔ گرافت پوست یا فلاپ (به‌طور معمول هرچیز که بیشتر از سوختگی کوچک با ضخامت کامل باشد) هستند را می‌بایست سریع درمان کرد. سوختگی‌های محیطی دست و پا سینه نیازمند بریدن غشا عضلانی اطراف نواحی سوخته یا اسکارتومی است. این عمل برای درمان یا جلوگیری مشکلات گردش خون در دست و پا یا ترکیب خون با اکسیژن صورت می‌گیرد. مشخص نیست این عمل در سوختگی‌های گردن یا انگشتان مؤثر است یا خیر. در سوختگی‌های الکتریکی ممکن است به فاشیاتومی نیاز باشد.

 

درمان‌های دیگر سوختگی

از زمان‌های قدیم عسل برای بهبود زخم‌های ناشی از سوختگی‌های درجه اول و دوم استفاده می‌شود.شواهد استفاده از آلوئه‌ورا بسیار کم است. اگرچه ممکن است آلوئه ورا به تسکین درد کمک کند و گزارشی از سال ۲۰۰۷ شواهدی مبنی بر کوتاه شدن زمان بهبودی ارائه داد، اما گزارش بعدی در سال ۲۰۱۲ هیچ‌گونه اثر بهبود به وسیله سولفادیازین نقره را تأیید نکرد.

شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد ویتامین ئی به رفع کلوئید یا جای زخم کمک کند. کره در این مورد اصلاً توصیه نمی‌شود. در کشورهای کمتر توسعه یافته تا یک سوم سوختگی‌ها به روش طب سنتی درمان می‌شود، در این روش از تخم‌مرغ، گِل، برگ یا مدفوع گاو استفاده می‌شود. در بعضی موارد مدیریت جراحی به‌دلیل کمبود منابع مالی و دسترسی محدود است.روش‌های دیگری وجود دارد که می‌تواند علاوه بر دارو به منظور کاهش درد و اضطراب استفاده شود از جمله: درمان با واقعیت مجازی، هیپنوتیزم و رویکردهای رفتاری مانند تکنیک‌های منحرف کردن فکر.

 

روش‌های جدید درمان اسکار

با روش‌هایی مانند درم ابریژن، با کمک لیزر یا امواج رادیویی (RF)، برخی پمادهای موضعی مانند فیبرینولیزین، تزریق استروئید و … تلاش می‌شود اسکار ایجاد شده برطرف شود.

برخی از انواع امواج لیزری تأثیر به‌سزایی در درمان انواع مختلف اسکار خصوصاً اسکار سوختگی دارد. مکانیسم عمل این لیزرها در ایجاد شوک گرمایی ناگهانی در عمق پوست (درم) و تحریک آن به کلاژن‌سازی است که این کلاژن‌سازی طبق آخرین تحقیقات تا ۹ ماه پس از درمان با دستگاه نیز ادامه می‌یابد.

 

پیش‌آگهی

پیش‌آگهی در ایالات متحد
سطح سوختگی بدن مرگ و میر
<۱۰٪ ۰٫۶٪
۱۰–۲۰٪ ۲٫۹٪
۲۰–۳۰٪ ۸٫۶٪
۳۰–۴۰٪ ۱۶٪
۴۰–۵۰٪ ۲۵٪
۵۰–۶۰٪ ۳۷٪
۶۰–۷۰٪ ۴۳٪
۷۰–۸۰٪ ۵۷٪
۸۰–۹۰٪ ۷۳٪
>۹۰٪ ۸۵٪
Inhalation ۲۳٪

پیش‌آگهی در افرادی که دچار سوختگی‌های وسیع‌تر هستند، افراد مسن‌تر و زنان، وخیم‌تر است. وجود آسیب‌های ناشی از استنشاق دود، آسیب‌های جدی دیگر مانند ترک خوردن شدید استخوان و بیماری‌های زمینه‌ای (مانند بیماری‌های قلبی، دیابت، بیماری‌های روان‌پزشکی و قصد خودکشی) نیز بر پیش‌آگهی تأثیر می‌گذارد.به‌طور میانگین، از کل افرادی که به مراکز سوختگی آمریکا مراجعه می‌کنند، ۴٪ جان خود را از دست می‌دهند، که این میزان به شدت آسیب ناشی از سوختگی بستگی دارد. به‌عنوان مثال، افرادی که سطح سوختگی بدنشان کمتر از ۱۰٪ است دارای نرخ مرگ و میر کمتر از ۱٪ هستند، این در حالی است که افرادی که سطح سوختگی بالای ۹۰٪ دارند دارای نرخ مرگ و میر ۸۵٪ هستند. در افغانستان، افرادی که دارای سطح سوختگی بالای ۶۰٪ هستند به سختی زنده می‌مانند. در گذشته از سیستم پیش‌بینی احتمال مرگ برای تعیین پیش‌آگهی سوختگی‌های کلی استفاده می‌شد اما با توسعهٔ مراقبت‌های درمانی، این سیستم دیگر ابزار دقیقی به‌شمار نمی‌آید.میزان مرگ و میر به‌وسیلهٔ مجموع وسعت سوختگی (% کل سطح بدن) با سن فرد تعیین می‌شود که حاصل آن تقریباً با خطر مرگ برابر است.

 

عوارض سوختگی بدن

سوختگی می‌تواند دارای عوارض زیادی باشد که عفونت شایع‌ترین آن هاست. عوارض احتمالی سوختگی به ترتیب کثرت شامل موارد زیر می‌شود: ، سلولیت، عفونت مجاری ادراری ،عفونت مجاری تنفسی عوامل خطر در عفونت شامل این موارد می‌شود: سوختگی بیش از ۳۰٪ کل سطح بدن، سوختگی با ضخامت کامل، کم یا زیاد بودن سن (پیر با جوان) یا سوختگی‌های پاها یا میاندوراه. ذات الریه بیشتر در افرادی مشاهده می‌شود که دچار آسیب تنفسی شده‌اند.

کم خونی در سوختگی با ضخامت کامل که در آن وسعت سوختگی بیش از ۱۰٪ کل سطح بدن است بسیار معمول است. سوختگی الکتریکی که نتیجه‌اش از کار افتادن ماهیچه است ممکن است منجر به سندروم کمپارتمان یا رابدومیلوزیس شود. بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، ترومبوز سیاهرگی عمقی در ۶ تا ۲۵٪ افراد اتفاق می‌افتد. حالت بیش متابولیک که سال‌ها پس از سوختگی در فرد باقی می‌ماند می‌تواند باعث کاهش ضخامت استخوان و از دست رفتن تودهٔ ماهیچه‌ای شود. ممکن است بعد از سوختگی به‌ویژه در افراد جوان و کسانی که دارای پوست تیره هستند شاهد کلوئید باشیم. ممکن است کودکان بعد از سوختگی دچار ضربهٔ روانی شدید شده و اختلال اضطراب پس از سانحه را تجربه کنند. اثر زخم نیز می‌تواند باعث بدریخت شدن شکل بدن شود. در کشورهای در حال توسعه ممکن است سوختگی باعث انزوای اجتماعی و فقر مطلق شود

 

سوالات متداول

- ناحیه را با آب سرد جاری به مدت 10 تا 20 دقیقه خنک کنید (نه یخ). لباس‌های محکم یا زیورآلات نزدیک ناحیه را درآورید، پوست را با صابون ملایم شستشو دهید، خشک کنید و روی سوختگی یک پانسمان استریل بگذارید. درد دارید؟ از داروهای مسکن معمول مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید با رعایت دستور داروخانه.
هر سوختگی عمیق یا بزرگ، سوختگی روی صورت، دست‌ها، پاها یا مناطق حساس، سوختگی الکتریکی یا شیمیایی، درد شدید یا علائم عفونت (قرمزی شدید، ترشح، تب) و یا پاک نشدن درد پس از دو تا سه روز، نیاز به مشاوره پزشکی دارد.
بهتر است تاول باقی بماند و نفس بکشد. پاره کردن تاول خطر عفونت را افزایش می‌دهد. اگر تاول پاره شد، ناحیه را تمیز نگه دارید و با پانسمان استریل پوشش دهید.
هر چه سریع‌تر پوست را با آب فراوان به مدت حداقل 20 دقیقه بشویید و از لباس‌های آلوده جدا کنید. از خنثی‌سازی مواد شیمیایی با مواد مانند منزل یا اسیدها خودداری کنید؛ به مراقبت‌های اورژانسی یا مراکز مسمومیت اطلاع دهید.
فرد آسیب‌دیده را از منبع برق جدا کنید (اگر ایمن است). نفس می‌کشید؟ ضربان قلب دارید؟ به اورژانس اطلاع دهید. سوختگی‌های برقی ممکن است داخلی باشند و نیازمند ارزیابی پزشکی هستند.
برای سوختگی‌های سطحی، تمیز نگه داشتن، استفاده از پانسمان استریل و در صورت تشخیص پزشک استفاده از کرم یا پماد مناسب می‌تواند کافی باشد. از استفاده بی‌رویه از کرم‌ها یا مواد خانگی بدون تایید پزشک خودداری کنید.
داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن می توانند درد را تسکین دهند. همواره دستور مصرف روی بسته را دنبال کنید و در صورت وجود کودکان یا شرایط خاص حتما با داروساز یا پزشک مشورت کنید
در سوختگی‌های شدید یا آلوده، یا در صورتی که واکسیناسیون کزاز شما به‌روز نیست، پزشک می‌تواند توصیه کند تا واکسیناسیون تکمیلی انجام شود. از مشورت با تیم دهقان درمان دریغ نکنید
برای شیمیایی: از شستشو گسترده با آب و تماس با مراکز مسمومیت استفاده کنید. برای برق: در صورت وجود علائم خطر یا از دست رفتن هوشیاری، با اورژانس تماس بگیرید.
از یخ مستقیم استفاده نکنید، کرم‌ها یا روغن‌های چرب روی تاول‌های باز نمالید، با شوره و مواد ناخالص تماس نداشته باشید و به هیچ عنوان صورتی از سوختگی را فشار ندهید.
رخی روش‌های آرام‌بخش مانند Aloe vera یا کرم‌های مناسب بدون عطر ممکن است برای سوختگی‌های سطحی مناسب باشند، اما هرگز از کرم‌ها یا روغن‌های غیرمطمئن یا داروهای طبیعی بدون تایید پزشک استفاده نکنید. بهترین کار مشورت با پزشک یا داروساز است.
برچسب‌ها
دیدگاه شما
    • یکشنبه 20 مهر 1404 - 23:49:59
    • فاطمه حیدری
    متشکرم مطالب خیلی خوب بود

شما هم می توانید دیدگاه خود درباره این مطلب را ثبت نمایید:

chat