پتاسیم چیست؟

پتاسیم (Potassium) یکی از مهم‌ترین الکترولیت‌های بدن است که نقش حیاتی در عملکرد عضلات، اعصاب، تنظیم ضربان قلب و تعادل مایعات بدن دارد. تعادل پتاسیم برای حفظ ریتم طبیعی قلب و عملکرد مناسب سلول‌ها ضروری است.

پُتاسیم (Potassium) با نماد شیمیایی K (از نو-لاتین Kalium، از ریشه عربی قلیا) یک فلز قلیایی است و عدد اتمی آن ۱۹ است. عنصر پتاسیم نرم و به رنگ نقره‌ای - سفید است در هوا به آسانی اکسید می‌شود و با آب به‌شدت واکنش می‌دهد و تولید گرما می‌کند و در نتیجه باعث شعله‌ور شدن هیدروژن و واکنش آن می‌گردد.

 

پتاسیم خون چیست؟

پتاسیم خون نشان‌دهنده مقدار پتاسیم موجود در گردش خون است که از طریق آزمایش خون اندازه‌گیری می‌شود. افزایش یا کاهش پتاسیم می‌تواند باعث اختلالات جدی قلبی و عضلانی شود.

 

مقدار نرمال پتاسیم خون - تفسیر آزمایش پتاسیم خون | پتاسیم K

مقدار طبیعی پتاسیم خون:

✅ ۳٫۵ تا ۵٫۱ میلی‌اکی‌والان در لیتر (mEq/L)

کمتر از ۳٫۵ → پتاسیم پایین (هیپوکالمی)

بیشتر از ۵٫۱ → پتاسیم بالا (هیپرکالمی)

پتاسیم بالا (هیپرکالمی)

پتاسیم بالا زمانی رخ می‌دهد که دفع پتاسیم از بدن کاهش یابد یا مقدار زیادی پتاسیم وارد بدن شود.

علت‌های افزایش پتاسیم خون:

نارسایی کلیه

مصرف بیش‌ازحد مکمل یا قرص پتاسیم

مصرف برخی داروهای قلب و فشار خون

دیابت کنترل‌نشده

تخریب بافت‌های عضلانی

پتاسیم پایین (هیپوکالمی)

پتاسیم پایین به معنای کاهش سطح پتاسیم خون است و اغلب به دلیل از دست دادن مایعات بدن ایجاد می‌شود.

علت‌های کمبود پتاسیم:

اسهال و استفراغ شدید

مصرف داروهای ادرارآور

تعریق زیاد

سوءتغذیه

برخی بیماری‌های گوارشی

 

🔹 علائم و مشکلات مرتبط با پتاسیم

علائم پتاسیم بالا

تپش قلب و آریتمی

ضعف عضلانی

بی‌حسی یا گزگز دست و پا

تهوع و استفراغ

احساس سنگینی قفسه سینه

در موارد شدید: ایست قلبی

پتاسیم بالا چه علائمی دارد؟

مهم‌ترین علامت، اختلال ضربان قلب است که می‌تواند خطرناک و حتی کشنده باشد.

علائم پتاسیم پایین

ضعف و گرفتگی عضلات

خستگی شدید

یبوست

سرگیجه

تپش قلب

کاهش تمرکز

پتاسیم پایین باعث چیست؟

پتاسیم پایین می‌تواند باعث:

اختلال ریتم قلب

فلج موقت عضلات

تشدید فشار خون

شود.

 

تپش قلب و پتاسیم

هم پتاسیم بالا و هم پتاسیم پایین می‌توانند باعث تپش قلب و آریتمی شوند. به همین دلیل بررسی پتاسیم خون در بیماران قلبی اهمیت زیادی دارد.

ازمایش و نمونه گیری درخانه و ارسال به ازمایشگاه  توسط تیم درمانی دهقان درمان  درکمترین زمان ممکن انجام می شود.

 

ضعف عضلانی و پتاسیم

پتاسیم نقش اصلی در انقباض عضلات دارد. کمبود یا افزایش آن باعث ضعف، گرفتگی یا فلج عضلانی می‌شود.

 

🔹 درمان و تغذیه

درمان پتاسیم پایین

اصلاح رژیم غذایی

مصرف قرص یا شربت پتاسیم با تجویز پزشک

در موارد متوسط تا شدید: سرم‌تراپی و تزریق پتاسیم

⚠️ مصرف خودسرانه پتاسیم خطرناک است.

درمان پتاسیم بالا

محدودیت غذایی پتاسیم

تنظیم یا قطع داروهای مؤثر

درمان بیماری زمینه‌ای (خصوصاً بیماری کلیوی)

در موارد شدید، درمان اورژانسی در بیمارستان

 

برای پتاسیم پایین چی بخوریم؟

مواد غذایی غنی از پتاسیم:

موز

سیب‌زمینی

پرتقال و آب پرتقال

خرما

آووکادو

اسفناج

گوجه‌فرنگی

 

غذاهای حاوی پتاسیم

حبوبات

لبنیات

سبزیجات برگ سبز

میوه‌های تازه

مغزها (بادام، پسته)

📌 بیماران کلیوی باید مصرف این مواد را با نظر پزشک محدود کنند.

ویزیت متخصص نفرولوژی درخانه

میوه‌های دارای پتاسیم

موز

کیوی

پرتقال

طالبی

زردآلو

انار

قرص پتاسیم

قرص پتاسیم برای درمان کمبود پتاسیم تجویز می‌شود و مصرف آن باید:

طبق دستور پزشک

همراه با غذا

با کنترل آزمایش خون

انجام شود.

آمپول پتاسیم

آمپول پتاسیم فقط در شرایط خاص و تحت نظارت پزشکی استفاده می‌شود و تزریق سریع آن می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

 

🔹 پتاسیم در گروه‌های خاص

پتاسیم در سالمندان

در سالمندان به دلیل مصرف داروهای متعدد و کاهش عملکرد کلیه، اختلال پتاسیم شایع‌تر و خطرناک‌تر است و نیاز به پایش منظم دارد.

پتاسیم در بیماران کلیوی

بیماران کلیوی بیشتر در معرض پتاسیم بالا هستند و باید رژیم غذایی و دارویی دقیق داشته باشند.

پتاسیم در بارداری

در بارداری، پتاسیم نقش مهمی در سلامت عضلات و قلب مادر دارد، اما مصرف مکمل فقط باید با تجویز پزشک باشد.

پتاسیم و فشار خون

پتاسیم به تنظیم فشار خون کمک می‌کند و مصرف متعادل آن می‌تواند باعث کاهش فشار خون شود، اما مصرف بیش‌ازحد خطرناک است.

 

آزمایش پتاسیم

آزمایش پتاسیم از طریق خون انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین آزمایش‌ها در بیماران:

قلبی

کلیوی

سالمندان

مصرف‌کنندگان داروهای خاص

محسوب می‌شود.

 

آزمایش پتاسیم خون به چه دلیل انجام می شود؟

پتاسیم یکی از مهم‌ترین مواد معدنی بدن است که تعادل آن برای سلامت قلب، عضلات و اعصاب ضروری است. تغییر سطح پتاسیم می‌تواند مشکلاتی جدی ایجاد کند و ...

 

مزایای درمان و پایش پتاسیم در منزل

در بیماران مبتلا به اختلالات پتاسیم (پتاسیم بالا یا پتاسیم پایین)، درمان و پایش در منزل با نظارت تیم پزشکی و پرستاری، روشی ایمن و مؤثر محسوب می‌شود و مزایای متعددی دارد.

1. کاهش خطر عوارض قلبی

پایش منظم پتاسیم در منزل باعث شناسایی سریع تغییرات خطرناک سطح پتاسیم شده و از بروز آریتمی، تپش قلب و ایست قلبی جلوگیری می‌کند.

2. جلوگیری از رفت‌وآمدهای غیرضروری

بیماران قلبی، کلیوی، سالمندان و افراد ناتوان می‌توانند بدون مراجعه حضوری به مراکز درمانی، خدمات لازم را در منزل دریافت کنند.

3. امکان آزمایش و نمونه‌گیری در منزل

با انجام آزمایش و نمونه‌گیری در منزل، سطح پتاسیم خون به‌صورت دقیق و در شرایط ایمن بررسی می‌شود و نتایج برای پزشک ارسال می‌گردد.

4. انجام سرم‌تراپی و تزریق تحت نظر پرستار

در موارد پتاسیم پایین، سرم‌تراپی در منزل و تزریق داروها با رعایت کامل اصول ایمنی انجام می‌شود و خطر تزریق نادرست کاهش می‌یابد.

5. مراقبت اختصاصی و شخصی‌سازی‌شده

در منزل، بیمار به‌صورت فردی تحت مراقبت قرار می‌گیرد و پرستار می‌تواند بر مصرف صحیح داروها، تغذیه و علائم هشداردهنده تمرکز کامل داشته باشد.

6. مناسب برای سالمندان و بیماران کلیوی

در سالمندان و بیماران کلیوی که بیشتر در معرض نوسانات پتاسیم هستند، پایش منظم در منزل باعث کاهش بستری و عوارض جدی می‌شود.

7. کاهش استرس و بهبود همکاری بیمار

محیط آرام خانه باعث کاهش اضطراب بیمار و افزایش همکاری او در درمان، مصرف دارو و اصلاح رژیم غذایی می‌شود.

8. آموزش به بیمار و خانواده

پرستار در منزل، آموزش‌های لازم درباره:

رژیم غذایی مناسب پتاسیم

علائم هشداردهنده پتاسیم بالا یا پایین

زمان مراجعه به پزشک

را به بیمار و خانواده ارائه می‌دهد.

9. کاهش هزینه‌های درمان

درمان در منزل باعث کاهش هزینه‌های رفت‌وآمد، بستری و خدمات جانبی بیمارستانی می‌شود و از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه است.

10. پیگیری منظم و مداوم درمان

پایش مستمر پتاسیم در منزل به پزشک کمک می‌کند تا دوز داروها و برنامه درمانی را به‌موقع تنظیم کند.

 

تماس باما

تماس با شماره 09129615938